Karaciğer Nakli Sonrası İlaçlar

Karaciğer Nakli Sonrası İlaçlar

Bağışıklığı baskılayıcı ilaçlar bağışıklık sisteminizin yanıtını zayıflatarak nakledilen karaciğerin reddine engel olur. Ancak bağışıklığı baskılayıcı ilaçlar sizi enfeksiyonlara karşı daha eğilimli kılarlar. Reddi engellemek ve enfeksiyona karşı yeterli savunmayı sürdürebilmek arasında dengeye ihtiyaç duyulur. Bağışıklık baskılayıcı ilaçlar birkaç adettir ve bunlardan bir veya birkaçı size başlanılabilir. İlaçların bazılarının kan düzeyi ölçülmekte ve dozu buna göre düzenlenmektedir. İlk aylarda ilaç düzeyi yüksek tutulurken genellikle 1 yıldan sonra daha az ilaç kullanırsınız. Tüm bağışıklığı baskılayıcı ilaçlar bazı yan etkilere neden olabilmektedir.

Bağışıklığı baskılayıcı (immunsupresif) ilaçlar transplantasyon ameliyatından sonra ömür boyu kullanılacaktır. Çoğu insanın verilen tüm yan etkileri yaşamadıklarını ve zamanla dozunuzun azaltılarak daha az yan etki yaşayacağınızı unutmayınız.

Bazı bağışıklığı baskılayıcı ilaçlar yaşam boyu kullanılırken bazıları sadece red dönemlerini tedavi etmek amacıyla kullanılır. Bağışıklığı baskılayıcı ilaçların temel olanları şunlardır.

Kortikosteroidler (Prednisolon v.s)

Kortikosteroidler (kortizon) organ reddini önlemek için ömür boyu kullanılabildiği gibi uygun hastalarda sorun olmadığında ameliyatan sonraki 6 ay içinde kesilebilirler. Kısa süreli ve yüksek dozlarda ise rejeksiyon (red) tedavisinde kullanılırlar. Taburcu olurken 15-20 mg.(3-4) tablet şeklinde kullanılan deltacortril ilacı, aylar içersinde dozu azaltılır ve bazı hastalarda 1 tablet ile devam edilirken bazı hastalarda 6.ayda kesilir. Tabletleri öğünlerle birlikte alınız. Tabletleri, eğer günde bir kez alıyorsanız, sabahları kahvaltıda alınız. Kortikosteroidler genellikle siklosporin veya takrolimus ile kullanırlar.

Kortikosterodilerin en önemli yan etkileri; Kan şekeri ve tansiyonunda artış, ruhsal değişiklikler, kemik erimesi, yara iyileşmesinin bozulması, vücudun su tutması, enfeksiyonlara yatkınlıktır.

Tacrolimus (Prograf)

T-hücrelerinin (bir akyuvar türü) etkinliğini engelleyerek etki gösterirler. Tacrolimus 12 saat aralarla iki doz halinde alınmalıdır. Tacrolimus’un 1 ve 0,5 mg’lık tabletleri bulunur. Tacrolimus için kan düzeyi ölçüleceği zaman, kan önceki dozdan 12 saat sonra, yani tam bir sonraki hap alımından önce verilmelidir. Yani sabah 08:00 akşam 20:00 Tacrolimus alan bir hasta sabah 08:00’de ilacını almadan önce kanını verecektir. Yanınızda ilacınızı getirmeyi unutmayınız ki, kan testini yaptırır yaptırmaz içebilirsiniz. Dozunuzu kilonuza, kan düzeyinize, tıbbi durumunuza, laboratuar test sonuçları ve herhangi bir yan etkinin varlığına göre hesaplanacaktır.

Takrolimus, böbrek fonksiyonu bozuklukları, yüksek kan basıncı, uyku bozuklukları, yüksek kan şekeri düzeyleri, eller ve ayaklarda uyuşukluk ve karıncalanma ve ellerde titremeye (tremor) neden olabilir. Takrolimus, sıkça kullanılan bazı ilaçlarla etkileşime girebilir. Yeni bir ilaç almadan mutlaka doktorunuza veya nakil ekibine danışınız.

Dozaj azaltıldığında, bu yan etkilerin birçoğu önlenebilir veya azaltılabilir. Bu yan etkilerin tamamını veya birçoğunu yaşamayabilirsiniz. Kullandığınız doz zamanla azaltıldığında, yaşadığınız yan etkiler de olasılıkla azalacaktır.

Siklosporin (Sandimum-Neoral)

T-hücrelerinin (bir akyuvar türü) etkinliğini engelleyerek etki gösterirler; Siklosporin genelde kortikosteroidler ve diğer ilaçlar ile kombinasyon içinde ağız yoluyla verilir. Siklosporinin tercih edilen formu ağızdan alınan preparatıdır. Siklosporin düzenli olarak 12 saatte bir alınmalıdır. Siklosporinin kan düzeyi ölçümü etkilerinin değerlendirilmesi için son derece önemlidir. Siklosporin yüksek doz alındığında böbreklere ciddi hasar verebilir, ellerde uyuşma ve titreme yapabilir. Düşük doz alındığında ise organın reddine sebep olabilir. Siklosporinin kan düzeyinin ölçülebilmesi için 2 ayrı yol vardır. Doktorunuz size saat kaçta kan tahlili vermeniz gerektiğini söyleyecektir. Birinci yöntem de sabah dozu alınmadan kan düzeyi ölçümü yapılır diğer yöntemde ise sabah dozu alındıktan 2 saat sonra kan düzeyi örneği alınır. Bu zamanlama içerisinde 15 dk’yı geçen zaman hatası yapılmamasına dikkat edilmesi gerekmektedir. Dozunuz kilonuza, kan düzeyinize, tıbbi durumunuza, laboratuvar test sonuçlarına ve herhangi bir yan etkinin varlığına göre hesaplanacaktır.

Siklosporinin başlıca yan etkileri şunlardır; Yüksek tansiyon, böbrek toksisitesi, dişeti kalınlaşması, kıllanmada artış, el titremesi (Tremor).

Mychophenolate (Cellcept)

DNA sentezindeki bir enzimi inhibe ederek hücrelerin çoğalmasını önleme özelliğine sahiptir. Bağışıklık sistemi aktivasyonu için yeni lenfositlerin gelişmesinin önlenmesiyle etkili olur. Mychophenolate’ın en önemli yan etkisi mide- bağırsak sisteminde bulantı, kusma,ishal, peptid ülser gelişmesi olur. Ayrıca kemik iliği baskılanmasına bağlı olarak lenfositlerle birlikte eritrosit ve trombositlerin de aşırı derecede düşmesine sebep olabilir. Mychophenolate serum düzeyleri son derece düzenli seyrettiği için kan düzeylerine bakılmadan kullanılan bir ajandır. Yetişkinlerde sabah-akşam 500 mg-1000 mg kullanılır. Mychophenolate genellikle Tacrolimus veya Siklosporin gibi ilaçlarla bazı dönemlerde kombine olarak kullanılır. Özellikle akut rejeksiyon (red) gösteren ya da rejeksiyona eğilimli hastalarda başlanmaktadır.

Evorolimus (Certican)

Her bir tablet 0.75 mg everolimus içerir. Certican tabletler, 60 tablet içeren blister ambalajlarda sunulmaktadır.. Certican, karaciğer nakli olan hastalarda organ reddinin profilaksisi için endikedir. Karaciğer naklinde certican, takrolimus ve kortikosteroidlerle kombinasyon halinde kullanılabileceği gibi tek ilaç olarak da kullanılabilmektedir. Karaciğer transplantasyonu popülasyonu için ilk doz nakilden yaklaşık 4 hafta sonra uygulanmak üzere, günde iki kez 0.75 mg’lık doz önerilmektedir. Karaciğer nakli olan hastalarda, böbrek yan etkisinin en aza indirgenmesi için takrolimus maruziyeti azaltılmalıdır. Kandaki takrolimus çukur düzeyleri (C0) için 3-5 ng/ml’nin hedeflenmesi temelinde, Certican ile kombinasyon halinde doz uygulamasına başlandıktan sonra yaklaşık 1 haftadan itibaren takrolimus dozu azaltılmalıdır. Certican yalnızca oral kullanım içindir. Günlük Certican dozu, 2 defada ve her zaman için aç ya da tok karnına, ağızdan verilmelidir. Kan testleri, doktorun ilaçlarınızın düzeyini ölçmesine (everolimus, siklosporin, takrolimus), böbrek aktivitenizi ve kanınızdaki şeker ve kolesterol düzeylerini kontrol etmesine olanak sağlar. İdrar numunesindeki proteinlerin ölçülmesi de doktorunuzun böbrek aktivitesini değerlendirmesine yardımcı olur. Certicanın bazı önemli yan etkileri şunlardır;