Karaciğer Nakli Sonrası

Karaciğer Nakli Sonrası

Ameliyat ve Ameliyat Sonrası Hastane Süreci

Güncel gelişen teknoloji ile operasyonların başarı oranları yüksektir. Kadavradan karaciğer nakli genellikle 6-8 saat, canlı vericiden karaciğer nakli genellikle 8-10 saat sürmektedir. Canlı vericiden karaciğer naklinde 2 ayrı ekip ve her ekipte en az 2 cerrah 2 hemşire ve 1 anestezi uzmanı, 1 anestezi teknisyeni görev almaktadır. Canlı vericiden nakilde verici ve alıcı aynı anda ameliyathaneye alınmakta operasyonlar eş zamanlı yürütülmektedir. Gelişen cerrahi teknoloji neticesiyle verici operasyonlarında kan verilme ihtiyacı en fazla %1 oranındadır. Alıcı operasyonlarında ise siroz hastalığının kanamaya eğilimi arttırmış olması nedeniyle kan transfüzyonu zaman zaman gerekebilmektedir.

Operasyon sonrası dönemde verici yoğun bakımda 1 gece alıcı ise en az 1-2 gece kalmaktadır. Vericiler operasyon sonrası hemen solunum cihazından ayrılıp ertesi gün ağızdan sulu gıdalar almaya başlarlar. Her şey yolunda giderse vericinin taburcu olma süresi 5-8 gün, alıcının taburcu olma süresi ise 10-20 gündür. Yatış süresi vericilerde %1-2 alıcılarda %5-10 oranında uzayabilir. Gerek alıcıya gerek vericiye operasyon sırasında karın içinde biriken sıvıları dışarı almak için diren konulacak olup bu direnler 5-10 gün içinde çekilmektedir.

Alıcı hastalar ağızdan almaya başlar başlamaz kendilerine immunsupresif dediğimiz organ reddini önleyici ilaçlar, enfeksiyondan koruyan antibiyotik ve antiviraller, safra sulandırıcı, kan sulandırıcı, mide koruyucu gibi birçok ilaç başlanır. Hastaların bir kısmında nakil sonrası kan şeker düzeyleri yükselebileceği için insülin uygulanması gerekebilir. Kullanılan bağışıklık sistemi baskılayıcı ilaçlar kan düzeyleri ayarlanması gerektiğinden bunların alım saatleri son derece önemlidir ve hastalar bu ilaçları doğru kullanmayı öğrenene kadar taburcu edilmezler. Alıcı, taburcu sonrası tercihen ilk 1 ayını ameliyatın yapıldığı şehirde geçirmelidir. İlk 6 hafta haftada 2 kez, sonrasındaki 6 hafta haftada 1 kez, 3.aydan sonra 15 günde bir ve 6.aydan sonra ayda bir kez kan biyokimyası ve kullandığı bağışıklığı baskılayıcı ilacın kan düzeyi istenmektedir. Bir yılını dolduran ve sorunu olmayan hastalar artık ömür boyu 2-3 aylık takibe alınmaktadırlar.

Taburcu sonrası verici ise 1 hafta sonra kan biokimyası alınarak kontrole çağrılmakta daha sonra ise 3. ve 6. Aylarda kan biokimyası kontrolü istenmektedir. Her hangi bir sorunu olmayan vericinin bundan sonra kontrolüne gerek olmamaktadır. Taburcu sonrası verici evde 1 hafta ıstırahat eder ve sonra ev dışına çıkmaya başlar. Genellikle vericiler operasyondan 1 ay sonra normal işlerine başlamakta ancak yara yerinde fıtık oluşmaması için 3-6 ay ağır kaldırmamaları istenmektedir. Verici kendisini yeteri kadar iyi hissetmeye başladığında, cinsel faaliyet sürdürülebilir.

Hastane Sonrası Hayat

Başarılı bir nakil sadece ameliyatın başarısı ile sağlanamaz. Karaciğer nakli ameliyat dışında da bir hayat şekli değişikliği gerektirir. İyileşmenin haftalar süren bir süreç olduğunu anlamak büyük önem taşır. Hem siz, hem de aileniz için, yeni yaşam biçimine alışmak biraz zaman alır; bir organ nakli ile yaşamak zaman gerektiren bir öğrenme sürecidir. Yaklaşık üç ay süren ilk hassas devrenin son bulmasıyla karaciğer transplantasyonlu hastaların çoğu eski ve hastalık öncesi yaşamlarına geri dönerler. Hastanın beslenmesine dikkat etmesi ve aşırı kilo alıp yeni karaciğeri yağlandırmaması gerekir. Ayrıca kullanılan ilaçların saatleri ve dozlarına çok dikkat edilmelidir.

Temizlik ve Hijyen

Nakil olmuş hastalar bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaç kullandıkları için mikrop kapmaya daha yatkındırlar. Bu yüzden düzenli duş almalı, el ve vücud temizliğine özen gösterilmelidir. Evde grip olan bir kişi varsa kişinin maske takması istenmelidir. Temiz havada dışarıda ya da çarşıda maske takılmasına gerek yoktur. Ancak grip sezonlarında toplu taşıtlara binildiğinde maske takılabilir.

Diş Bakımı

Karaciğer naklinizin gerçekleştirilmesinin üzerinden ne kadar süre geçmiş olursa olsun, herhangi bir diş operasyonun 24 saat önce başlayıp operasyondan 48 saat sonraya kadar antibiyotik almalısınız. Bu tür tedaviye profilaksi (önlem) denir ve hangi antibiyotiği almanız gerektiğini doktorunuz size söyleyecektir. Aspirin gibi bir kan sulandırıcı kullanıyor iseniz doktorunuza haber vererek işlemden 5 günce kesip tedavinin olduğu akşam hemen geri başlamalısınız.

Güneşe Çıkma

Perhiz ve Beslenme

Egzersiz

Karaciğer naklinden sonra zinde kalmak çok önemlidir. Aşırı kilo almak karaciğerin yağlanmasına neden olur. Ameliyattan bir ay sonra yürüyüş ile egzersize başlanmalıdır. Kısa zamanda gücünüze tekrar kavuştuğunuzu fark edecek ve diğer egzersiz biçimlerini deneyebileceksiniz. Kişinin sağlık durumu elverdiği sürece ameliyattan 6 ay sonra spor, yüzme, bisiklet gibi aktivitelerin yapılmasında hiçbir sakınca yoktur.

Araç Kullanmak

Nakil sonrası ilk dört hafta içinde araba kullanmanız uygun olmaz. Daha sonra kullanmaya başlayabilirsiniz.

Alkol

Karaciğer naklinden sonra hiçbir şekilde alkol tüketmemelisiniz.

Sigara Kullanımı

Sigara kullanmanız uygun değildir. Sigara tüm organlar için ciddi zararlı bir alışkanlıktır.

Oruç

Ameliyatla İlgili herhangi bir sorun oluşmazsa 6. aydan itibaren oruç tutabilirsiniz. Burada önemli olan kullandığınız ilaçların saatleridir. Yaz aylarında uzun oruç süreleri olduğu için doktorunuza danışmanız gerekmektedir. İlaç saatleri ayarlanabilir ise tutmanızda sakınca olmaz.

Seyehat

Ülkenin ya da dünyanın farklı yerlerine seyahat etmenizi engelleyecek hiçbir sebep yoktur. Herhangi bir tatile çıkmadan önce seyahat planlarınızı doktorunuzla tartışın. Bütün gezi boyunca yeterli olacak kadar ilaç almayı unutmayın.

Cinsel Faaliyet ve Üreme

Operasyondan birkaç ay sonra her şey yolunda gittiyse ve kendinizi yeteri kadar iyi hissettiğinizde cinsel faaliyetlerinize tekrar başlayabilirsiniz. Menapozda olmayan kadınlarda birkaç ay adet düzensizliği olabilir. Zamanla normale dönecektir. Karaciğer naklinden sonra birçok aile çocuk sahibi olmuştur. Ancak en az 1 yıl hamile kalınmamalıdır. Hamilelik düşünülüyorsa mutlaka nakili yapan doktorunuzdan izin almalısınız. Çünkü nakil sonrasında kullandığınız bazı ilaçlar bebeğe zarar verebildiği için ilaçlarınızın yeniden düzenlenmesi gerekecektir.

Aşılar

Canlı ya da atenüe aşılar olmamalısınız. Tetanoz ya da ölü-inaktif aşıları olabilirsiniz. Bunun için mutlaka doktorunuza danışmalısınız.

Ev Hayvanları ve Bitkileri

Hayvanlara temas etmekte bir sakınca olmamakla beraber hayvanın temiz ve aşılı olması gereklidir. Hayvan dışkısı, salyası gibi virüs taşıyabilecek unsurlardan uzak durmalısınız. Çiftçilik yapan hastalar kendilerini çok yormadan, güneşte çok kalmadan ve tozlu ortamlarda çok fazla bulunmadan toprak ve bitki ile uğraşabilirler. İlk 1 yıl yoğun miktarda bağışıklık baskılandığı için bu temaslarda eldiven ve gerekirse maske kullanılması daha iyi olur.